De F-35 Ligtning II is een 5e generatie stealth lucht-grond straaljager voor de Amerikaanse Luchtmacht, Marine, Korps Mariniers en buitenlandse gebruikers. De F-35 wordt hoofdzakelijk ontwikkeld door het Amerikaanse defensie concern Lockheed Martin dat de leiding heeft over het project met Northrop Grumman als ondersteuning.

De F-35 Lightning II is een 1-motorige straaljager ontworpen op basis van stealth technologie die de bedoelde vervanger is van hoofdzakelijk:
- de F-16 en A-10 bij de Amerikaanse Luchtmacht
- de F/A-18 Super Hornet bij de Amerikaanse Marine
- de AV-8B Harrier bij het Amerikaanse Korps Mariers

De F-35 is ontworpen op basis van stealth technologie en zeer geavanceerde elektronica in tegenstelling tot de nieuwe Europese (Rafale, Eurofighter) en Russische (Su-30, Su-35) straaljagers die meer zijn ontworpen op beweegbaarheid in de lucht. Om hieraan dominant te zijn is er de andere nieuwe Amerikaanse straaljager (F-22 Raptor) die veel minder bekend bij het algehele publiek. De F-22 is vergeleken met de F-35 een 2-motorige stealth straaljager met een enorme manoeuvreerbaarheid (mede dankzij thrust vector control) die meer is ontworpen om lucht gevechten uit te vechten. Hetzelfde verschil met wat nu de F-15C en F-16 is.

Het JSF project is in 1996 in de VS ontstaan wat toen nog JAST: het Joint Advanced Strike Technologies project heette. Samen met buitenlandse industrieën wordt de F-35 ontwikkeld waar hij ook zer waarschijnlijk wordt aangeschaft. Door de Nederlandse Luchtmacht wordt de F-35A als nummer 1 gezien voor de vervanging van de huidige F-16 vloot met als 2e de F/A-18 Super Hornet en 3e de Saab Gripen nadat het EF consotrium en Dassault zijn afgehaakt.

De eerste F-35A Lightning's II (AA-1) zijn inmiddels gemaakt en wordt gebruikt door testvluchten. Momenteel wordt er op een lage productie gebouwd aan meerdere F-35's voor testvluchten. De eerste F-35B had zijn roll-out op 18 december 2007.

Versies
Van de F-35 worden drie versies ontwikkeld. Dit zijn de:
- De F-35A CTOL
- De F-35B STOVL
- De F-25C CV


F-35A
De F-35A is de conventionele versie die net als de F-16 een landingsbaan op een vliegveld nodig heeft. Van de F-35A zijn al enige toestellen gemaakt en waarbij ook al mee is test gevlogen.

F-35B
De F-35B is de Short take-off and vertical landing versie. Dit toestel heeft een interne (extra) verticaal geplaatste lift fan die gekoppeld is een de normale turbine. Voor het vertikaal opstijgen en landen draait de nozzle van de motor naar beneden, de lift fan produceert lift aan de voorzijde van het vliegtuig. Aan het motorsysteem zitten 2 stabiliteitsonderdelen die in de vleugels zich bevinden en zorgen voor de roll stabiliteit.
De F-35B heeft een kleiner bereik van de F-35A. Tot nu toe is er 1 F-35B volledig gemaakt die op 18 december 2007 zijn roll out had.

F-35C
de F-35C is de carrier versie voor gebruik vanaf vliegdekschepen. Het toestel beschikt over een steviger landingsgestel en heeft een haak voor landingen op het vliegdek. Tevens heeft de F-35C grotere vleugels om meer Lift te produceren bij take-off van vliegdekschepen. Van de F-35C is nog geen vliegtuig gebouwd.


STOVL versie demo film




De IOC (Inital Operational Capability), de tijd dat de vliegtuigen zijn gebouwd en vliegers en technici zijn opgeleidt stond voor de Klu op 2010 maar heeft een vertraging van 1.5 jaar opgelopen door een gewichtsprobleem en nu alle drie de types worden herontworpen.

Gebruikers
De F-35 staat gepland om te worden aangeschaft door onder andere:
1. Verenigde Staten
2. Australië
3. Groot-Brittannië
4. Nederland
5. Denemarken
6. Noorwegen
7. Turkije
8. Japan
9. Singapore
10. Israël


1. Verenigde Staten
De Amerikaanse Luchtmacht wordt de grootste gebruiker van de F-35A (conventionele versie). Ongeacht de uiteindelijke prijs komt de F-35 hier in dienst als opvolger van de F-16 en AV-8B Harrier.De Amerikaanse Marine en schaft de F-35C versie aan en het Korps Mariniers de F-35B versie. De F-35B Lightning II kan ook worden gebruikt vanaf Amerikaanse Amfibische schepen en vanaf voorwaartse bases. De huidige planning voor de indiensttreding van de F-35 voor de komende 5 jaar bij de US Navy ziet er als volgt uit:

2. Australië
Australië ziet de F-35 als meest geschikte opvolger van de F/A-18 en F-111. Australië deelt mee dat de F-22 geen strike of close-air-support kan leveren maar mist te vermelden dat de F-22 niet beschikbaar is voor buitenlandse gebruikers en een als grondslag een lucht-lucht gevechtsvliegtuig is.

3. Groot-Brittannië
De Britse Marine wil ruim 100-150 F-35's aanschaffen ter vervanging van de Harrier.

4. Nederland
De Nederlandse Luchtmacht ziet de F-35 als de meest geschiktste opvolger van de F-16. Waarom zou Nederland deze kopen? en waarom zou het beter zijn van niet?

Waarom wel:
- qua grondslag is de F-35 de opvolger van de F-16. Nederland heeft de F-16.
- de F-35 is stealth, en "zou" 21e eeuw luchtafweer raket systemen moeten kunnen omzeilen.
- Nederland heeft inbreng in de uiteindelijke versie die Nederland zal kopen en dus is de F-35 geen systeem dat van de plank wordt gekocht.
- Landen waar Nederland in de toekomst zou kunnen worden uitgezonden hebben nu al dermate geavanceerde systemen dat de huidige Nederlandse F-16 het zeer waarschijnlijk zal verliezen.
- Men kan zeggen, Groot-Brittannië, Italië etc. hebben ook de Eurofighter waarom is dat dan niet voldoende voor Nederland? Omdat deze landen namelijk ook in de toekomst de F-35 kopen (Italië zelfs 2 F-35 versies).
- de F-35 is gemaakt door de VS. Alle handleidingen zijn al Engelstalig wat makkelijk is om vliegers/technici mee om te scholen. Maar ook het bedrijf (Lockheed-Martin) is Engelstalig wat de communicatie ten goede komt.

Waarom niet:
- De F-35 is 1-motorig, bij een motorstoring (stall, etc.) zou een enorm duur toestel verloren kunnen gaan}.
- Een geavanceerde straaljager heeft Nederland tot nu toe nog niet nodig gehad. Kijkende naar de huidige missies in het buitenland dan treffen we gebieden aan waar zich geen vijandelijke vliegtuigen (meer) bevinden
- De F-35 wordt door enkele Amerikaanse deskundige afgeschetst als een straaljager die niet ver genoeg kan vliegen, te zwaar is en het zou verliezen in lucht-lucht gevecht van 2-motorige geavanceerde straaljagers.
- Nederland zegt dat de F-35 de beste straaljager is voor de beste prijs terwijl de uiteindelijke prijs nog niet bekend is.
- De F-35 mag dan wel ook in de VS de opvolger zijn van de F-16, maar de F-22 is in Amerika het neusje van de zalm, niet de F-35.
- Nederland zou meer Eurofighters of Rafales kunnen kopen dan F-35s. Deze 2 straaljagers zijn van Europese komaf. Wanneer men kijkt naar onderhoud en modificaties zijn de leveranciers/fabrikanten dichterbij Nederland dan Lockheed-Martin in de VS.
- De Nederlandse Luchtmacht heeft de intentie om in het hoogste deel van het geweldsspectrum te kunnen deelnemen, maar de kans dat de politiek de luchtmacht hier ook daadwerkelijk voor inzet in klein.
- Nederland doelt op een centraal onderhoudscentrum voor de F-35 in Woensdrecht. Echter de ambitie bij hoogopgeleide luchtvaarttechnici voor militaire luchtvaart in Nederland is (zeer) klein.

Nederland heeft besloten (nadat kabinet Kok viel en Balkenende aan de macht kwam) om mee te doen aan de SDD fase wat inhoudt dat de Nederlandse industrie mee ontwikkelt aan de Lightning II. Hiervoor moest wel mee worden gefinancierd en 800 miljoen euro worden betaalt. Als straks de orders binnenkomen bij de Nederlandse industrie moet ieder bedrijf een bepaald percentage afdragen aan de overheid om die 800 miljoen terug te betalen.

5. Denemarken
Denemarken wil 48 JSF (of Gripens) kopen ter vervanging van de huidige F-16 vloot.

6. Noorwegen
Noorwegen wil 40 JSF (of Gripens) kopen ter vervanging van de huidige F-16 vloot.

7. Turkije
Turkije als partner land in de ontwikkeling van de F-35 heeft op 27 Maart 2008 ingestemd met de koop van 100 F-35A Lightning II straaljagers.
Betaling hiervan wordt gedaan door betaling van de F-35 tussen 2012 en 2021 en de invoering ervan tussen 2014 en 2023.

8. Japan
De Japanse luchtmacht werkt niet mee aan de ontwikkeling van de F-35 maar ziet de F-35 wel als mogelijk vliegtuig om aan te schaffen. Echter de Japanners duiden de F-35 aan als een middel gevechtsvliegtuig en zouden liever de F-22 aanschaffen.

9. Singapore
Singapore werkt net als Japan niet mee aan het project maar maakte onlangs bekend (Juli 2008) interesse te hebben in 100 F-35A's.

10. Israël
- 17-08-2010;
De Israëlische minister van defensie heeft een plan goedgekeurd om 20 F-35's te kopen voor een bedrag van 2.75 miljard dollar.

Israël overwoog eerder om 25 F-25A's te willen kopen. De Amerikaanse regering is nog mee bezig met bepalen welke onderdelen in de Israëlische versie kunnen komen vanwege veel geheime Amerikaanse technologie.

Sensors

De sensors bepalen voor het belangrijkste deel het succes van de Lightning II. Deze worden ontworpen en geleverd door Northrop Grumman. De belangrijkste onderdelen zijn:
- De AESE (Active Electronically Scanned Array Radar) radar.
- Het DAS ( Distributed Aperture System) systeem.
- Het EOTS (Electro-Optical Targeting System) systeem.
- Het EW (Electronic Warfare) systeem
- Het CNI (Communicatie, navigatie en identificatiefuncties)

Met de AESE radar wordt de benodigde informatie gewonnen. De radar is opgebouwd uit allemaal kleine radartjes die worden aangestuurd door de computer. De radar kan zeer snel switchen tussen het detecteren van doelen in de lucht of op de grond. De radar kan in een stand worden gezet dat hij geen straling uitzend zodat hij wel radarsignalen van andere vliegtuigen kan oppikken maar zij niet van hem. De radar kan ook worden gebruikt om foto's mee te maken (waar de huidige F-16 een apart fotosysteem voor moet laten inbouwen). Deze foto-resolutie ligt zeer hoog en kan ook nog worden in gezoomd door de vlieger zonder dat er een nieuwe foto hoeft te worden gemaakt. Dit heet SAR (Synthetic Aperture Radar).

Het DAS systeem was in eerste instantie ontworpen om de vlieger rondom te waarschuwen voor aankomende raketten. Maar leverde een andere toepassing mee bij het integreren van beelden in de helmet-mounted display. De vlieger kan kijken via de sensors naar de plek waarnaar hij zijn hoofd beweegt. Hiermee kan hij dus, als hij naar beneden kijkt - dus naar zijn schoot - zien wat er onder het vliegtuig gebeurt. Hij kijkt dus als het ware door het vliegtuig heen. De precisie is van zo'n goede kwaliteit dat bij nacht een daglicht-precisie geld. Hiermee is het night vision goggle overbodig bij de Lightning II.

Datacom-netwerk

De Lightning II beschikt over modern datacom-netwerk. Hiermee kan de vlieger informatie die hij heeft verzamelt op een soort van internet zetten. Op dit netwerk zijn alle aanwezige deelnemers aangesloten. Zoals andere Lightning II's, AWACS, JSTARS, andere straaljagers, grond strijdkrachten, zeestrijdkrachten, commando centrales. Alle informatie wordt met elkaar gedeeld dus wanneer bijvoorbeeld een AWACS een vijandige straaljager detecteert hij dit door middel van dit netwerk aan alle "deelnemers" kan mededelen. Wanneer deze straaljager vervolgens door een "deelnemer" wordt uitgeschakeld moet dit in het netwerk met hoge snelheid aan alle deelnemers tegelijk worden weergegeven.
De Verenigde Staten beschikken bij veel wapensystemen al over deze high-tech mogelijkheden. Dit oefenen de Amerikanen in simulators. In feite hetzelfde principe als een multi-player game waarbij 100 gamers d.m.v. en LAN aan elkaar zijn gekoppeld.

Cockpit

Alle informatie van de sensors worden op het scherm van de vlieger gepresenteerd. Dit scherm is ook helemaal nieuw in de luchtvaart en is niet zoals bij normale cockpits met schermpjes en wijzertjes. Het beeldscherm heeft een grootte van 8 bij 20 inches en kan worden opgesplitst in 12 kleinere schermpjes. Er kan zelfs gebruik worden gemaakt van een windows toolbar menu en dergelijke. De vlieger kan het scherm aanraken of er tegen praten om zo de gewenste informatie te zien.


Deelname Nederlandse Industrie

Na het besluit van deelname aan de SDD fase hebben 40 bedrijven van de Nederlandse (luchtvaart)industrie besloten mee te werken met hoofdcontractor Lockheed Martin en partners Nortrop Grumman en BAE Systems en meerdere F-35 toeleveranciers. Dit is vastgelegd in de Memorandum of Understanding met de VS. Op dit moment zijn het al 60 Nederlandse bedrijven die hebben getekend voor deelname. 3 grote deelnemers in dit project zijn Philips, TNO en Stork Aerospace.
Stork heeft met circa 50% het grootste aandeel. Wanneer de Luchtmacht overgaat tot de Lightning II zal de totale omzet voor de Nederlandse industrie 10 Miljard euro bedragen en wanneer de luchtmacht niet deelneemt slecht 2.5 Miljard euro. Op dit moment zijn er al orders binnen voor 5 miljard euro bij de Nederlandse industrie als de serieproductie zal beginnen. Daarmee levert Nederland na de VS en GB de grootste bijdrage.

Stork Aerospace deelname: Stork werkt samen met de TU Twente voor de ontwikkeling van besturingsprogrammatuur voor geautomatiseerde onderdelen productie. Stork heeft een toezegging gekregen van Pratt &Whitney - welke de motor levert voor de Lightning II - voor de levering van een aantal machinaal vervaardigde onderdelen om zo de eigen productie kennis te vergroten.
Stork heeft ook een toezegging gekregen om het hele zenuwstelsel - dat wil zeggen de gehele elektrische bekabeling voor het vliegtuig - te ontwerpen. Dit ontwerp moet in 2007 worden opgeleverd en zou kunnen worden toegepast voor alle Lightning II's ook voor de VS en GB. Wanneer dit zou gebeuren zou Stork op een totaal van 5000 Lightning II uitkomen waar hun ontwerp zal worden toegepast.

SP Aerospace & vehicle systems deelname (STORK): Allereerst moet worden vermeldt dat SP Aerospace als onderdeel van RDM failliet is verklaard maar is overgenomen door Stork. Gen gevolgen voor het Lightning II project dus. SP Aerospace heeft een nieuw materiaal voor het landingsgestel en de vanghaak. De vanghaak is een kabel die om vliegtuigen - in de CV versie op vliegdekschepen - tot stilstand te brengen. Dit nieuwe type materiaal (titanium-matrix composiet) is van betere kwaliteit en is lichter van gewicht dan het huidige staal. Het is al getest bij een F-16 van de Klu en het bedrijf hoopt nu dat het ook zal worden toegepast bij de Lightning II. SP wil het ook gebruiken voor de NH-90 helikopter.

TNO Deelname: TNO houdt zich op meerdere gebieden bezig. Een daarvan is in de waarnemingstechnologie waarbij gedacht moet worden aan elektro-optische en infrarood-sensoren. Een andere gebied is bij simulatietechnologie en bij het ontwikkelen en testen van delen van het vliegtuigontwerp en bepaalde materialen. Dit gebied is zoal het onderzoeken naar geavanceerde materialen voor in de zeer hete straalmotor. TNO heeft een piepklein oordopje ontworpen de W-CEP dat de vlieger zijn trommelvliezen moet beschermen tegen al het lawaai maar tegelijkertijd wel in staat moet zijn dat de vlieger kan communiceren met andere vliegtuigen of luchtgevechtsleiders. Nog een uitvinding is een speciaal vliegerpak met allemaal kleine tril-apparaatjes die de gaan trillen wanneer de vlieger een manoeuvre maakt in de lucht. Dit is om de vlieger te helpen zich bewust te blijven in de lucht. Het pak is getest door de Nederlandse ruimtevaarder Andre kuipers in het ISS.

Thales
TU Delft
ADSE
Airborne
ATS Kleizen
DapDesign
DPCC
Dutchspace
Eldim
FCS Test Systems
Filter Control Technologies
JTAG Technologies
NCLR
Nedtech
NIVR
Perotsystems
Philips Aerospace
Rexroth Hydraudyne
Suntest Systems

Waarom vervanging NL F-16?
Kort en krachtig: de Nederlandse F-16's zijn oud, duur in onderhoud, veel gebreken, inbouw van nieuwe systemen is risicovol en duur, en een paar jaar geen partij voor een moderne vijand.

Oud
De Nederlandse F-16AM dateren van block 1-20. Moderne F-16's zoals de F-16I in Israël van block 55 zijn zo verschillend dat het bijna aan andere straaljager is. Tegenwoordig zijn er steeds nieuwe eisen waaraan straaljagers moeten voldoen. Ze zullen er steeds nieuwe updates aan straaljagers moeten voldoen. In moderne straaljagers zijn al deze aspecten al standaard ingebouwd plus vaak nog dat deze straaljagers voor meerdere taken beschikbaar zijn. Vergelijk het met een radio van 1979 die u wilt ombouwen tot het dezelfde mogelijkheden heeft als een moderne radio.

Updates
De F-16 heeft al de nodige updates ondergaan wil de Luchtmacht nog langer kunnen vliegen en de F-16 nuttig houden in NAVO verband. Bekende update is het Midlife Update (Mlu) in samenwerking België, Noorwegen en Denemarken. Een gelijksoortige update is het Peacer amstel project. Daarnaast worden er steeds nieuwe software updates aan de F-16 toegevoegd aangeduid met Mx. In 2003 is de M3 aan de F-16 toevoegd en later zal een M4 en M5 volgend. Belangrijkste aspect van deze update is de link 16 welke staat behandeld bij F-16 bij militaire vliegtuigen.
Al met al kun je de F-16 blijven updaten maar ergens ligt de grens.

Waar veel Nederlanders een verkeerd beeld van hebben is dat ze niet beseffen dat de vervanger van de F-16 op zijn vroegst in 2010 uit de productie zal komen laat staan volledig operationeel is. Om die tijd te overbruggen zijn deze updates van toepassing. Om de tijd een beetje te rekken in verband met het omscholen van vliegers/technici etc. wordt geprobeerd de F-16 dermate te updaten dat hij tot 2020 operationeel kan blijven. Tussen 2010 en 2020 is de opvolger er wel al maar zal het nog een tijd duren voor deze operationeel is.

Vijand
Nederland vindt dat zijn defensie materieel op een ongeveer gelijk niveau moeten blijven met dat van de rest van de NAVO. Het is absoluut volstrekte onzin dat Nederland de Verenigde Staten achterna loopt met de aanschaf van de Lightning II (overigens zijn er zoveel Europese landen die de Lightning II als vervanger zien dat in de toekomst de Lightning II de meestgebruikte straaljager in Europa zal zijn). Vrijwel alle Westerse-NAVO landen en andere Westerse bondgenoten zijn bezig met de vervanging van haar straaljagers. Om een paar te noemen:

1) Amerikaanse Luchtmacht: nam onlangs de eerste F-22 Raptors in gebruik
1) Amerikaanse Luchtmacht: vervangt de F-16 door de Lightning II
2) Amerikaanse Marine: vervangt de F-14 Tomcat door de F/A-18 Super Hornet
3) Australië: vervangt de F-111 door de F/A-18 Super Hornet
4) België: ziet de nieuwste F-16 van Lockheed-Martin als mogelijke opvolger van de F-16 vloot
5) Canada: schaft de Lightning II aan
6) Denemarken: vervangt de F-16 door waarschijnlijk de Lightning II
7) Duitsland: heeft de MiG-29 en de F-4F Phantom (gedeeltelijk) vervangen door de Eurofighter
8) Frankrijk: ontwikkelde zijn eigen straaljager opvolger de Rafale M, B en C voor de Franse Luchtmacht en Marine
9) Griekenland: breidt zijn F-16 vloot uit met de nieuwe Advanced F-16 uit de VS
10) Groot-Brittannië: vervangt de Harrier door de Lightning II en heeft nieuwe Eurofighters ter vervanging van de Jaguar
11) Hongarije: koopt nieuwe Saab Gripens
12) Israël: koopt meer F-16I Soufa's en onlangs nieuwe F-15I Ra'am
13) Italië: heeft haar straaljagers (F-104) vervangen door de Eurofighter en krijgt waarschijnlijk ook de Lightning II
14) Letland: koopt als nieuw NAVO land F-4F Phantoms van Duitsland
15) Noorwegen: vervangt de F-16 door waarschijnlijk de Lightning II
16) Oostenrijk: vervangt de Saab draken door de Eurofighter
17) Polen: koopt nieuwe F-16 uit de USA en kocht MiG-29's over van Duitsland
18) Spanje: vervangt de F/A-18 door de Eurofighter
19) Tsjechië: koopt nieuwe Saab Gripens
20) Zweden: vervangt al zijn Saab drakens en Saab Viggens door de Saab Gripen
21) Zwitserland: - net als NL - nog geen definitieve opvolger maar vervangt de F/A-18 Hornet


Opmerking I: Nieuwe NAVO landen hebben ten eerste geen geld voor zulke dure high-tech straaljagers. Deze landen gaan nu soms pas over tot de aanschaf van straaljagers. Dat doen ze veelal door het overkopen van Westerse straaljagers (zie Polen en letland). Ten tweede nemen nieuwe NAVO landen ook NOG niet deel aan grote NAVO operaties op Westers niveau. Voorbeeld: alle Oost-Europese landen deden in Irak slechts humanitaire missies. Ook is Polen met de nieuwste Advanced F-16 (nog) niet in staat om ze operationeel te gebruiken als Nederland met de F-16AM in Afghanistan.

Opmerking II: Het grote verschil met de Lightning II en de Eurofighter is dat de Lightning II meer gebaseerd is om een overwinning te bereiken met behulp van Stealth technieken. De Eurofighter is ontwikkeld om in gevecht de overwinning te bereiken door middel van manouvreerbaarheid.

Showmodel